Journal of Gerontology

fa ارزیابی شاخص‌های شهر دوستدار سالمند در شهر گناباد از دیدگاه سالمندان و مدیران در سال ۱۴۰۰ Evaluation of Age-Friendly City Indicators in Gonabad City from the Perspectives of Older Adults and Urban Managers in 2021 مسائل اجتماعی سالمندان elderly social issues پژوهشي اصیل Original research مقدمه: افزایش جمعیت سالمندان و تغییر ساختارهای شهری، ضرورت توجه به ارزیابی وضعیت شهرها از منظر مناسب‌سازی و ارتقای کیفیت زندگی سالمندان را برجسته کرده است. الگوی شهر دوستدار سالمند که بر اساس شاخص‌های سازمان جهانی بهداشت تدوین شده، چارچوبی برای سنجش محیط‌های شهری در ابعاد فیزیکی، اجتماعی و سلامت فراهم می‌کند. هدف این مطالعه، ارزیابی وضعیت شهر گناباد بر اساس شاخص‌های شهر دوستدار سالمند از دیدگاه سالمندان و مدیران شهری بود. روش کار: این پژوهش توصیفی–تحلیلی به‌صورت مقطعی در سال ۱۴۰۰ انجام شد. جامعه پژوهش شامل سالمندان شهر گناباد و مدیران مرتبط با امور سالمندی بود. نمونه سالمندان شامل ۳۹۵ نفر بود که با روش تصادفی سیستماتیک انتخاب شدند و ۵۵ نفر از مدیران به‌صورت سرشماری در مطالعه وارد شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد مبتنی بر هشت محور شهر دوستدار سالمند سازمان جهانی بهداشت بود که روایی آن با نظر متخصصان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ ۰٫۷۶ تأیید شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری مناسب در نرم‌افزار SPSS تحلیل گردید. یافته‌ها: میانگین سنی سالمندان ۶۶٫۶ سال و مدیران ۴۲٫۸ سال بود. بر اساس یافته‌ها، ۸۳٪ سالمندان و ۹۰٫۹٪ مدیران وضعیت محیط فیزیکی شهر را نامطلوب ارزیابی کردند. همچنین ۹۰٪ سالمندان محیط اجتماعی را ضعیف گزارش نمودند، در حالی‌که ۸۰٪ مدیران این بُعد را مطلوب دانستند. در بعد سلامت، ۸۶٪ سالمندان و ۵۰٪ مدیران نگرش منفی داشتند. هرچند بیش از ۹۵٪ سالمندان تحت پوشش بیمه قرار داشتند، اما آگاهی دو گروه از بودجه سلامت شهری پایین بود. تفاوت دیدگاه سالمندان و مدیران در اغلب شاخص‌ها از نظر آماری معنادار بود. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که شهر گناباد در بسیاری از شاخص‌های شهر دوستدار سالمند با استانداردهای مطلوب فاصله دارد. توسعه برنامه‌ریزی شهری مبتنی بر شاخص‌های سازمان جهانی بهداشت، تقویت زیرساخت‌های فیزیکی و اجتماعی، و ارتقای آگاهی مدیران از نیازهای سالمندان می‌تواند زمینه بهبود شرایط و حرکت شهر به‌سوی الگوی شهر دوستدار سالمند را فراهم سازد.   Introduction: The growing proportion of older adults and ongoing changes in urban structures highlight the necessity of evaluating cities in terms of age-friendly environments and improving the quality of life for this population. The age-friendly city framework developed by the World Health Organization provides a basis for assessing urban settings across physical, social, and health dimensions. This study aimed to evaluate the status of Gonabad based on age-friendly city indicators from the perspectives of older adults and urban managers. Methods: This descriptive–analytical cross-sectional study was conducted in 2021. The study population consisted of older adults living in Gonabad and managers involved in elderly-related affairs. A total of 395 older adults were selected through systematic random sampling, and 55 managers were included through a census approach. Data were collected using a standardized questionnaire based on the eight domains of the WHO age-friendly city framework. The validity of the instrument was confirmed by experts, and its reliability was verified with a Cronbach’s alpha coefficient of 0.76. Data were analyzed using appropriate statistical tests in SPSS. Results: The mean age of the older adults was 66.6 years, and the mean age of the managers was 42.8 years. Findings showed that 83% of older adults and 90.9% of managers evaluated the physical environment of the city as unfavorable. Moreover, 90% of older adults reported the social environment as poor, whereas 80% of managers considered this dimension favorable. In the health dimension, 86% of older adults and 50% of managers expressed negative perceptions. Despite health insurance coverage in more than 95% of older adults, the level of awareness regarding municipal health budgets was low in both groups. Statistically significant differences were observed between the views of older adults and managers across most indicators. Conclusion: The results indicated that Gonabad shows considerable gaps in many age-friendly city indicators compared to desirable standards. Urban planning aligned with WHO guidelines, strengthening physical and social infrastructures, and enhancing managerial awareness of the needs of older adults may contribute to improving conditions and moving the city toward an age-friendly model.   کلیدواژه‌ها: شهر دوستدار سالمند, گناباد, سالمند, سلامت, محیط اجتماعی Keywords: Age-friendly city, Older adults, Gonabad, Health services, Social environmentKeywords: Age-friendly city, Gonabad, elderly, health, social environme 73 82 http://joge.ir/browse.php?a_code=A-10-907-1&slc_lang=fa&sid=1 sara safarnia سارا صفرنیا safarniasara@gmail.com 10031947532846009586 10031947532846009586 No School of Nursing, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran. دانشگاه علوم پزشکی گناباد zahra ghasemi زهرا قاسمی arshsalmandi98@gmail.com 10031947532846009587 10031947532846009587 No Bohlol hospital.gonabad بیمارستان علامه بهلول گنابادی samane najafi سمانه نجفی S.najafi2012@yahoo.com 10031947532846009588 10031947532846009588 No School of Nursing, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran. دانشگاه علوم پزشکی گناباد leila sadegh moghadam لیلا صادق مقدم lsmoghadam81@gmail.com 10031947532846009589 10031947532846009589 Yes School of Nursing, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran. دانشگاه علوم پزشکی گناباد