Journal of Gerontology

fa اثربخشی آموزش شناختی سنتی و رایانه‌محور بر عملکردهای شناختی سالمندان مبتلا به اختلال شناختی خفیف: یک مرور روایتی Effectiveness of Traditional and Computer-Based Cognitive Training on Cognitive Functions in Older Adults with Mild Cognitive Impairment: A Narrative Review مسائل ذهنی و روانشناختی سالمندان Eldely mental and psychological issues مروری Review مقدمه: آسیب شناختی خفیف (MCI) به عنوان مرحله‌ای بین سالمندی طبیعی و دمانس شناخته می‌شود که با کاهش عملکرد شناختی و افزایش خطر پیشرفت به دمانس همراه است. در سال‌های اخیر، آموزش شناختی و آموزش شناختی رایانه‌محور به عنوان مداخلات غیردارویی مؤثر برای حفظ و ارتقای عملکرد شناختی سالمندان مورد توجه گسترده قرار گرفته‌اند. هدف از این پژوهش، مرور روایتی شواهد موجود درباره اثربخشی این دو رویکرد در سالمندان مبتلا به MCI بوده است. روش کار: مطالعه حاضر یک مرور روایتی است که در آن جستجوی نظام‌مندی در پایگاه‌های اطلاعاتی PubMed، Scopus، Web of Science برای شناسایی مقالات منتشرشده به زبان انگلیسی بین ژانویه ۲۰۱۶ تا ژوئن ۲۰۲۶ انجام شد. در این پژوهش، از کلیدواژه‌هایی همچون Mild Cognitive Impairment، Cognitive Training و Computerized Cognitive Training استفاده شد. پس از غربالگری اولیه در نهایت ۴۰ مقاله وارد مطالعه شده و یافته‌ها بر اساس حوزه‌های شناختی شامل: شناخت کلی، حافظه، عملکردهای اجرایی، توجه، سرعت پردازش و زبان طبقه‌بندی شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که هر دو رویکرد سنتی و رایانه‌محور به بهبود عملکرد شناختی سالمندان مبتلا به MCI منجر می‌شوند، اما میزان اثربخشی آن‌ها در حوزه‌های مختلف شناختی یکسان نیست. بیشترین و پایدارترین شواهد تجربی به‌ترتیب مربوط به تأثیر این مداخلات بر حافظه (به‌ویژه حافظه کاری و رویدادی)، عملکردهای اجرایی و شناخت کلی بود. در مقابل، شواهد مربوط به اثربخشی بر حوزه‌های توجه و سرعت پردازش از انسجام کمتری برخوردار بود و در حوزه زبان، اگرچه بهبودهایی در روانی کلامی و نامیدن مشاهده شد، اما این اثرات اغلب غیرمستقیم و با اندازه اثر کمتر گزارش گردید. مداخلات چندحوزه‌ای در مقایسه با مداخلات تک‌حوزه‌ای، طیف وسیع‌تری از حوزه‌های شناختی را تحت تأثیر قرار دادند. نتیجه‌گیری: با وجود نتایج امیدوارکننده، ناهمگونی پروتکل‌های مداخله، تفاوت در مدت پیگیری و محدودیت حجم نمونه در برخی پژوهش‌ها، ضرورت انجام پژوهش با کیفیت بالاتر، نمونه‌های بزرگ‌تر، دوره‌های پیگیری طولانی‌تر و استفاده از پیامدهای عملکردی مبتنی بر زندگی واقعی را برای تعیین اثربخشی بلندمدت و تدوین راهنماهای بالینی برجسته می‌کند. با این حال، انتقال این بهبودها به فعالیت‌های روزمره و پایداری طولانی‌مدت اثرات، همچنان حوزه‌هایی هستند که نیاز به بررسی بیشتری دارند.   Introduction: Mild Cognitive Impairment (MCI) is recognized as a stage between normal aging and dementia, characterized by cognitive decline and an increased risk of progression to dementia. In recent years, cognitive training and computer-based cognitive training have received widespread attention as effective non-pharmacological interventions for maintaining and enhancing cognitive function in older adults. The aim of this study was to conduct a narrative review of the existing evidence on the effectiveness of these two approaches in older adults with MCI. Methods: The present study is a narrative review in which a systematic search of the PubMed, Scopus, and Web of Science databases was conducted to identify articles published in English between January 2016 and June 2026. Keywords such as Mild Cognitive Impairment, Cognitive Training, and Computerized Cognitive Training were used. After initial screening, a total of 40 articles were ultimately included in the study, and the findings were classified according to cognitive domains: global cognition, memory, executive functions, attention, processing speed, and language.  Results: The results indicated that both traditional and computer-based approaches led to improvements in the cognitive function of older adults with MCI; however, their effectiveness was not uniform across different cognitive domains. The strongest and most consistent empirical evidence pertained to the effects of these interventions on memory (particularly working and episodic memory), executive functions, and global cognition, respectively. In contrast, the evidence regarding effectiveness on the domains of attention and processing speed was less consistent, and in the language domain, although improvements in verbal fluency and naming were observed, these effects were often indirect and reported with smaller effect sizes. Multi-domain interventions affected a broader range of cognitive domains compared to single-domain interventions.  Conclusion: Despite the promising results, the heterogeneity of intervention protocols, differences in follow-up durations, and limited sample sizes in some studies highlight the need for higher quality research with larger samples, longer follow-up periods, and the use of real-world functional outcomes to determine long-term effectiveness and develop clinical guidelines. Nevertheless, the transfer of these improvements to daily activities and the long-term sustainability of effects remain areas requiring further investigation.   آسیب شناختی خفیف, آموزش شناختی, آموزش شناختی رایانه‌محور, سالمندان, عملکردهای شناختی Mild Cognitive Impairment, Cognitive Training, Computer-Based Cognitive Training, Older Adults, Cognitive Functions 0 0 http://joge.ir/browse.php?a_code=A-10-947-1&slc_lang=fa&sid=1 Milad Karimi میلاد کریمی Miladkarimi.slp@gmail.com 10031947532846009858 10031947532846009858 No Department of Speech Therapy, School of Rehabilitation, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه گفتاردرمانی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Elaham Alayiaboozar الهام علایی ابوذر alayi@irandoc.ac.ir 10031947532846009859 10031947532846009859 No Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IranDoc), Tehran, Iran. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران. Ahmadreza Khatoonabadi احمدرضا خاتون‌آبادی a.r.khatoonabadi@gmail.com 10031947532846009860 10031947532846009860 Yes Department of Speech Therapy, School of Rehabilitation, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه گفتاردرمانی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.